Patron

Ważna cytaty i aforyzmy

O ile Janusz Korczak wyprzedził swój czas? Tego wciąż nie wiemy. Janusz Korczak twierdził, że  dzieci uczą się tego, czego doświadczają.

• „Dzieci rodzą się ze skrzydłami. Nauczyciele pomagają im je rozwinąć”.
• „Kiedy śmieje się dziecko, śmieje się cały świat.”
• „Trzeba wiele wywalczyć i zrobić, aby mieć z czego tracić”.
• „Dziecko, które doświadcza tolerancji nauczy się cierpliwości”
• „Dziecko, któremu przebaczono, uczy się wyrozumiałości”
• „Dziecko, które jest wspierane nauczy się wiary w sobie”
• „Pozwól dzieciom błądzić i radośnie dążyć do poprawy.”
• “Dziecko ma prawo być sobą. Ma prawo do popełniania błędów. Ma prawo do posiadania własnego zdania. Ma prawo do szacunku. Nie ma dzieci – są ludzie.”
• “Szu­kaj włas­nej dro­gi. Poz­naj siebie, za­nim zechcesz dzieci poz­nać. Zdaj so­bie sprawę z te­go, do cze­go sam jes­teś zdol­ny, za­nim dzieciom poczniesz wyk­reślać zak­res praw i obo­wiązków. Ze wszys­tkich sam jes­teś dziec­kiem, które mu­sisz poz­nać, wycho­wać i wyk­ształcić prze­de wszystkim.”
• “Nie ta­kie ważne, żeby człowiek dużo wie­dział, ale żeby dob­rze wie­dział, nie żeby umiał na pa­mięć, a żeby ro­zumiał, nie żeby go wszys­tko troszkę ob­chodziło, a żeby go coś nap­rawdę zajmowało.”
• “Dob­ry wycho­waw­ca, który nie wtłacza a wyz­wa­la, nie ciągnie a wzno­si, nie ug­niata a kształtu­je, nie dyk­tu­je a uczy, nie żąda a za­pytu­je – przeżyje wraz z dziećmi wiele nat­chnionych chwil.”
• “Dla jutra lekceważy się to, co dziś [dziecko] cieszy, smuci, dziwi, gniewa, zajmuje. Dla jutra, którego ani rozumie, ani ma potrzebę rozumieć, kradnie się lata życia, wiele lat.”

“Prośba dziecka”, czyli kilka przykazań dla rodziców:

• Nie psuj mnie. Dobrze wiem, że nie powinienem mieć tego wszystkiego, czego się domagam. To tylko próba sił z mojej strony.
• Nie bój się stanowczości. Właśnie tego potrzebuję – poczucia bezpieczeństwa.
• Nie bagatelizuj moich złych nawyków. Tylko ty możesz pomóc mi zwalczyć zło, póki jest to jeszcze w ogóle możliwe.
• Nie rób ze mnie większego dziecka, niż jestem. To sprawia, że przyjmuje postawę głupio dorosłą.
• Nie zwracaj mi uwagi przy innych ludziach, jeśli nie jest to absolutnie konieczne. O wiele bardziej przejmuję się tym, co mówisz, jeśli rozmawiamy w cztery oczy.
• Nie chroń mnie przed konsekwencjami. Czasami dobrze jest nauczyć się rzeczy bolesnych i nieprzyjemnych.
• Nie wmawiaj mi, że błędy, które popełniam, są grzechem. To zagraża mojemu poczuciu wartości.
• Nie przejmuj się za bardzo, gdy mówię, że cię nienawidzę. To nie ty jesteś moim wrogiem, lecz twoja miażdżąca przewaga!
• Nie zwracaj zbytniej uwagi na moje drobne dolegliwości. Czasami wykorzystuję je, by przyciągnąć twoją uwagę.

Kalendarium życia i twórczości Janusza Korczaka:

• 1878 (lub 1879) w Warszawie urodził się Henryk Goldszmit, czyli Janusz Korczak
• 1891 – rozpoczyna naukę w ośmioklasowym gimnazjum, w szkole rosyjskiej, w której panowała żelazna dyscyplina. Mając piętnaście lat udzielał korepetycji, dzięki czemu mógł pomóc swojej rodzinie, która znalazła się w bardzo trudnej sytuacji materialnej po śmierci jego ojca
• 1896 – debiutuje w tygodniku humorystyczno-satyrycznym „Kolce”jako autor humoreski „Węzeł gordyjski”dotyczącej wychowania dzieci
• 1898 – rozpoczyna studia na Wydziale Lekarskim Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego
• 1899 – wyjeżdża do Szwajcarii, aby zapoznać się z myślą i działalnością Johanna Henricha Pestalozziego
• 1900 – zostaje słuchaczem tajnego „Uniwersytetu Latającego”
• 1901 – publikuje swoją pierwszą powieść „Dzieci ulicy”
• 1904 – nawiązuje współpracę z tygodnikiem „Głos”
• 1905 – otrzymuje dyplom lekarza i rozpoczyna pracę w Szpitalu dla Dzieci im. Bersonów i Baumanów w Warszawie
• 1906 – ukazuje się powieść „Dziecko salonu”
• 1907 – 1908 – pogłębia swoją wiedzę w dziedzinie pediatrii
• 1909 – podróżuje do Paryża
• 1910 – ukazują się kolonijne reportaże: Mośki, Joski i Srule
• 1911 – ukazują się reportaże: Józki, Jaśki i Franki
• 1912 – zostaje dyrektorem Domu Sierot
• 1913 – w druku powstają opowieści Sława, ukazujący dramaty i marzenia proletariackich dzieci z jednego podwórka
• 1914 – 1917 – powołany do wojska rosyjskiego  i służba jako ordynator polowy szpitala wojskowego na Ukrainie
• 1918 – powraca do Polski
• 1919 – 1920 – bierze udział w wojnie polsko-sowieckiej, pracuje jako lekarz w szpitalach epidemicznych
• 1920 – zaraża się tyfusem i powstaje najważniejsza praca pedagogiczna „Jak kochać dzieci”
• 1921 – otrzymuje w darze ziemię z budynkami w gminie Wawer, którą przeznacza na realizację planów związanych z koloniami letnimi dla dzieci z Domu Sierot
• 1922 – w księgarniach ukazuje się powieść dla dzieci „Król Maciuś Pierwszy”(data wydawnicza 1923)
• 1923 – wydanie drugiej części powieści dla dzieci „Król Maciuś Pierwszy na bezludnej wyspie
• 1924 – ukazuje się powieść „Bankructwo Małego Dżeka”
• 1925 – wydaje książkę „Kiedy znów będę mały”
• 1926 – zakłada pierwsze czasopismo dla dzieci i młodzieży „Mały Przegląd”. Czasopismo ukazuje się do 1939 roku
• 1928 – wydaje książkę „Prawo dziecka do szacunku”
• 1929 – prowadzi cykl wykładów „Społeczeństwo dziecięce”
• 1930 – ukazują się w druku „Prawidła życia”
• 1931 – wystawienie w Warszawie w Teatrze Ateneum sztuki „Senat Szaleńców”
• 1934 – odbywa podróż do Palestyny
• 1935 – rozpoczyna współpracę z Polskim Radiem pod pseudonimem „Stary Doktor”
• 1936 – kolejna podróż do Palestyny
• 1937 – otrzymuje Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury
• 1939 – ukazuje się wydanie książkowe cyklu audycji radiowych „Pedagogika żartobliwa”
• 1940 – organizuje kolejną kolonię letnią dla dzieci
• 1941 – kolejne przesiedlenie 200 dzieci z Domu Sierot
• 22 lipca 1942 – Niemcy rozpoczynają zagładę warszawskiego getta
• 5 lub 6 sierpnia 1942 – doprowadzenie wychowanków z Domu Sierot, Stefanii Wilczyńskiej i Korczaka na Umschlagplataz skąd wywieziono ich do obozu zagłady w Treblince

Czy wiesz, że?

• Janusz Korczak, tak naprawdę  Henryk Goldszmit, pseudonim „Stary Doktor” lub „Pan Doktor”.
• Urodził się 22 lipca 1878 lub 1879 r. w Warszawie.
• Był  twórcą oryginalnego systemu pracy z dziećmi opartego na partnerstwie.
• Był prekursorem działań na rzecz praw dziecka-człowieka.
• Jako Żyd-Polak poczuwał się do podwójnej identyfikacji narodowej.
• Jako uczeń gimnazjum udzielał korepetycji, by pomóc w utrzymaniu rodziny.
• 23 marca 1905, po wysłuchaniu pięcioletniego kursu nauk medycznych otrzymał dyplom lekarza.
• W latach 1905–1912 pracował jako pediatra w Szpitalu dla Dzieci im. Bersohnów i Baumanów. Prowadził również prywatną praktykę lekarską. Od ubogich pacjentów nie pobierał wynagrodzenia,  od zamożnych  żądał wysokich honorariów.
• W 1910 przebywał w Paryżu i Londynie, gdzie podjął decyzję, że nie założy rodziny. Sądził jednak, że rodzina jest najlepszym miejscem wychowywania dzieci.
• W 1908 został członkiem Towarzystwa „Pomoc dla sierot”, które miało objąć opieką osierocone i najbiedniejsze dzieci.
• Korczak starał się zapewnić dzieciom beztroskie dzieciństwo. Traktował je poważnie, prowadził z nimi otwarte dyskusje. Uważał, że dziecko powinno samo zrozumieć i emocjonalnie przeżyć daną sytuację, doświadczyć jej, wyciągnąć wnioski i ewentualnie ponieść konsekwencje.
• Razem ze Stefanią Wilczyńską założył i prowadził w latach 1912–1942 Dom Sierot – dla dzieci żydowskich w Warszawie.
• Od 1919 Janusz Korczak współtworzył także drugą instytucję, dla dzieci polskich –  Zakład Wychowawczy „Nasz Dom” w Pruszkowie.
• Oba Domy, przeznaczone były dla dzieci w wieku 7–14 lat i realizowały nowatorską koncepcję samorządnej społeczności, z własnymi instytucjami – jak sejm, sąd, gazeta, system dyżurów, opieka dzieci nad dziećmi, notariat, kasa pożyczkowa, kluby sportowe, kółko organizacji „pożytecznych rozrywek”.
• Dom Sierot – Korczak, pracownicy i ok. 200 wychowanków – został wywieziony do obozu zagłady w Treblince podczas tzw. wielkiej akcji likwidacyjnej warszawskiego getta. Najprawdopodobniej stało się to 5 lub 6 sierpnia 1942.
• Korczak był zwolennikiem emancypacji dziecka i poszanowania jego praw. Chciał organizować społeczeństwo dziecięce na zasadach sprawiedliwości, równych praw i obowiązków.
• 9 października 1926 Janusz Korczak opracował pierwszy numer „Małego Przeglądu”, gazety dzieci i młodzieży, który redagował przez 4 lata. Pismo było tworzone z autentycznych listów i materiałów nadsyłanych przez dzieci i młodzież. Ostatni numer „Małego Przeglądu” ukazał się 1 września 1939.
• Janusz Korczak zadebiutował we wrześniu 1896 pod pseudonimem Ryk w tygodniku satyrycznym „Kolce”.
• W roku 1898  Korczak wystąpił w konkursie literackim, którego regulamin wymagał użycia pseudonimu. Podpisał się on wtedy jako Janasz  Korczak. Ten pseudonim literacki zaczerpnął z powieści Kraszewskiego Historia o Janaszu Korczaku i o pięknej miecznikównie. Od 1900, publikując w „Wędrowcu” cykl felietonów pod tytułem Dzieci i wychowanie, zaczął używać powszechnie znanego pseudonimu „Janusz Korczak”.
  
  Janusz Korczak w dziełach naszych uczniów: